Thủ tục công nhận người mất năng lực hành vi dân sự

thu tuc cong nhan mat nang luc hanh vi

Bài viết dưới đây có nội dung về thủ tục để công nhận một người là mất năng lực hành vi dân sự để các bạn có thể tham khảo và áp dụng khi cần thiết.

Lần trước tôi đã có bài phân tích về Người mất năng lực hành vi dân sự, trong đó quan điểm của tôi là để được pháp luật công nhận là người mất năng lực hành vi dân sự thì không cần phải qua Tòa án mà chỉ cần thông qua một tổ chức giám định tâm thần hợp pháp và quan điểm của tôi về người hạn chế năng lực hành vi cũng vậy.

Tuy nhiên có nhiều ý kiến chuyên môn không đồng tình với quan điểm của tôi và giải thích bằng những lập luận và quan điểm khác nhau, nhưng tôi thấy rằng những lập luận đó tuy có phần hợp lý nhưng vẫn chưa đủ thuyết phục vì vậy hiện tại tôi vẫn giữ quan điểm của mình.

Mặc dù vậy thì Bộ luật dân sự 2015 sẽ có hiệu lực vào 01/01/2017 vẫn giữ nguyên quy định phải thông qua Tòa án đối với người mất năng lực hành vi dân sự, vậy nên là một công dân chúng ta vẫn cứ phải chấp hành quy định thôi ?. Và cũng có nhiều bạn quan tâm đến vấn đề này nên bài viết dưới đây có nội dung về thủ tục để công nhận một người là mất năng lực hành vi dân sự để các bạn có thể tham khảo và áp dụng khi cần thiết.

Các quy định tôi trích dẫn và phân tích dưới đây sẽ theo Bộ luật dân sự 2015 sẽ có hiệu lực vào 01/01/2017 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đã có hiệu lực vào 01/7/2016.

Nói đến “mất năng lực hành vi dân sự” thì chắc hẳn ai cũng hiểu cơ bản là như thế nào, nhưng pháp luật thì không đơn giản như thế. Vậy nên cũng cần phân biệt 3 loại liên quan đến năng lực hành vi sau đây để tránh nhầm lẫn:

Phân biệtMất năng lực hành vi dân sựNgười có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành viHạn chế năng lực hành vi dân sự
Là như thế nàoNgười do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi

 

Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sựNgười nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình
Ai yêu cầuNgười có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan,Tự bản thân người này, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan,Người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan

 

Thẩm quyền và căn cứTòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự

Trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

Trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần,

Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người này là người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

 

Ai thay thếĐại diện theo pháp luật.Tòa án chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.Tòa án quyết định người đại diện theo pháp luật và phạm vi đại diện.

(Nội dung quy định tại Điều 22 – 24 Bộ luật dân sự 2015)

Khi đã xác định được người đó thuộc trường hợp nào rồi thì bạn đã có thể tiến hành bước tiếp theo, đó là yêu cầu Tòa án công nhận người đó là mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Mà thực ra nếu bạn không thể xác định chính xác hay chắc chắn thuộc vào trường hợp nào thì cũng đừng băn khoăn, bạn có thể xác định một cách tương đối tình trạng của người đó và phán quyết cuối cùng sẽ thuộc về Tòa án.

Nhưng có lẽ chẳng ai tự nhiên lại nghĩ đến việc yêu cầu Tòa án tuyên bố một người bị như vậy, chắc chắn phải có lý do liên quan đến pháp luật, mà phổ biến nhất là để thực hiện các giao dịch có liên quan đến người đó.

Vậy nếu như bạn đang quan tâm muốn thực hiện thì có thể tham khảo các bước sau:

  • Bước 1: Chuẩn bị đơn yêu cầu và các chứng cứ gửi cho Tòa án cấp huyện nơi người đó cư trú

Trong tố tụng dân sự sẽ chia làm 2 hình thức: 1 là vụ án dân sự (thường hiểu nôm na là kiện cáo nhau, có sự tranh chấp) 2 là việc dân sự. Trường hợp này chính là việc dân sự. Thủ tục sẽ đơn giản và thời gian cũng ngắn hơn giải quyết vụ án dân sự.

Về đơn, bạn có thể đến Tòa án xin mẫu đơn hoặc hướng dẫn cách viết đơn, về chứng cứ thì ban đầu có thể là giấy xác nhận của cơ sở y tế tại địa phương là người đó có biểu hiện không bình thường về tinh thần hoặc có giấy khám chữa bệnh về tâm thần, kết quả  giám định (nếu có)

Nếu như mọi việc thuận lợi, không bị trả lại đơn thì thời gian để thụ lý yêu cầu kể từ ngày nhận đơn là như sau

TTGiai đoạnThời gian
1.Phân công thẩm phán03 ngày
2.Sửa đổi, bổ sung đơn (nếu có)07 ngày (có thể có hoặc không)
3.Thông báo và nộp lệ phí05 ngày
4.Thông báo thụ lý đơn yêu cầu03 ngày
Tổng cộng11 – 18 ngày
  • Bước 2: Khi Tòa án đã thụ lý đơn thì đợi đến ngày Tòa án thông báo mở phiên họp giải quyết việc dân sự

Nếu mọi việc thuận lợi thì Thời gian kể từ ngày bạn nhận được thông báo thụ lý đơn đến lúc mở phiên họp giải quyết việc dân sự như sau:

TTGiai đoạnThời gian
1.Chuẩn bị xét đơn yêu cầu01 tháng
2.Theo đề nghị của người yêu cầu hoặc thấy cần thiết Tòa án có thể trưng cầu giám định sức khoẻ, bệnh tật hoặc giám định pháp y tâm thần.

Nếu hết thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu mà chưa có kết quả giám định, thì thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu được kéo dài

01 tháng (có thể có hoặc không)
3.Ra quyết định và gửi quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự và hồ sơ việc dân sự cho Viện kiểm sát cùng cấp để nghiên cứu.07 ngày
4.Mở phiên họp15 ngày
 Tổng cộng52 – 82 ngày

(Nội dung quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự 2015)

Như vậy tổng thời gian để bạn nhận được quyết định tuyên bố một người là mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định là khoảng từ 63-100 ngày. Đó có thể coi là số ngày tối đa theo quy định nếu mọi chuyện thuận lợi. Nếu thuận lợi và may mắn hơn nữa thì thời gian có thể ngắn hơn, điều đó còn tùy thuộc vào người nộp đơn và nội dung vụ việc nữa.

Sau khi có quyết định của Tòa án, bạn có thể yên tâm thực hiện các giao dịch có liên quan theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên không phải sau khi có quyết định của Tòa án thì những người mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự cứ mãi mãi như vậy, đến một ngày nào đó may mắn họ khỏi bệnh, thoát khỏi tình trạng này và đủ năng lực hành vi dân sự, đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của bản thân thì chính người đó hoặc người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định đã tuyên.

  • Lưu ý cuối cùng là các bạn đừng nhầm chưa đủ năng lực hành vi và chưa đủ tuổi nhé, đó là như này:

Người thành niên là người từ đủ 18 tuổi trở lên và người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Còn người chưa thành niên không phải là người thuộc 3 trường hợp năng lực hành vi dân sự tôi nêu ở đầu bài viết đâu nhé, mà được quy định như sau:

TTĐộ tuổiGiao dịch dân sự
1.Chưa đủ 6 tuổiSẽ do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện
2.Từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổiKhi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.
3.Từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổiTự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

(Nội dung quy định tại Bộ luật dân sự 2015)

Cũng nói thêm rằng, mặc dù tôi ủng hộ quan điểm không cần thông qua Tòa án để xác định năng lực hành vi dân sự của một người nhưng có nhiều nước tiên tiến trên thế giới cũng quy định phải thông qua Tòa án, nên tôi nghĩ rằng chắc hẳn phải có những lý do hợp lý để quy định như vậy, mà với trình độ và khả năng hiểu biết của tôi thì chưa hiểu được hết. Vậy nên cứ chấp hành trước đã và hy vọng tương lai sẽ có những thay đổi thuận lợi hơn cho người dân.

Hy vọng bài viết này sẽ phần nào giúp ích cho những ai quan tâm. Nếu có ý kiến hay câu hỏi liên quan, các bạn có thể gửi phản hồi ở dưới bài viết này, hoặc liên hệ riêng  với chúng tôi.

Bạn cũng có thể ấn nút “Theo dõi” để cập nhật các thông báo về bài viết mới nhất của chúng tôi qua email.

27 Comments

  1. Quang 18/11/2016
    • Ngoc Blue 18/11/2016
  2. Thùy Ngân 02/03/2017
  3. care Don't 17/09/2017
    • Ngoc Blue 18/09/2017
  4. Hải 26/09/2017
  5. Trinh 15/12/2017
    • Mie 16/12/2017
    • Ngoc Blue 17/12/2017
  6. Trần văn Luyến 05/03/2018
    • Ngoc Blue 05/03/2018
  7. hưng 28/03/2018
    • Ngoc Blue 29/03/2018
  8. Khang 30/04/2018
  9. Nguyễn Thanh Sơn 18/07/2018
    • Ngoc Blue 20/07/2018
  10. Mình nhí 21/05/2019
    • Ngoc Blue 25/05/2019
  11. Thu 20/08/2019
    • Ngoc Blue 20/08/2019
  12. Nguyễn Thị Thúy 23/08/2019
    • Ngoc Blue 23/08/2019
  13. Hồng Thuý 03/09/2019
    • Ngoc Blue 04/09/2019

Bình luận