Quyền nuôi con khi ly hôn

quyen nuoi con khi ly honTrong quá trình tư vấn luật, tôi gặp khá nhiều trường hợp khi ly hôn vợ – chồng không đạt được thỏa thuận ai sẽ nuôi con, chính xác hơn là ai cũng muốn mình là người nuôi con (vì tôi chưa gặp trường hợp nào mà không ai muốn nuôi con). Vì vậy mà người vợ/chồng yêu cầu luật sư tư vấn về việc làm thế nào để giành được quyền nuôi con.

Nếu như về tài sản, có những nguyên tắc chung, tương đối cụ thể và rõ ràng để Chia tài sản vợ chồng khi ly hôn, thì ngược lại, vấn đề Ai là người nuôi con sau khi ly hôn lại không được quy định một cách rõ ràng trong luật, cụ thể là:

Tại khoản 2, khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn thêm về quy định này, thực tế mà nói rất khó cho cơ quan lập pháp để hướng dẫn cụ thể bằng văn bản quy phạm đối với quy định này.

Với quy định như vậy, có thể thấy rằng, cũng hơi khó cho cả luật sư khi tư vấn, với những câu hỏi của khách hàng như: Làm thế nào tôi phải giành được quyền nuôi con?, Làm như vậy có chắc chắn tôi được nuôi con không?… hoặc yêu cầu Luật sư phải giúp tôi thắng kiện để được nuôi con.

Ngay cả khi con đã đủ 07 tuổi trở lên thì nguyện vọng của con muốn ở với ai cũng chỉ được “xem xét” chứ không phải yếu tố bắt buộc

Thậm chí trường hợp con dưới 36 tháng tuổi, đa số trong trường hợp này con sẽ được Tòa án quyết định giao cho mẹ trực tiếp nuôi, nhưng nếu như người chồng chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì rất có thể Tòa án sẽ không giao cho người mẹ nuôi (mặc dù trường hợp này rất hiếm)

Nói vậy để thấy rằng, trường hợp vợ chồng đều muốn giành quyền nuôi con mà điều kiện nuôi con của vợ – chồng có vẻ là tương đương nhau, thì thực tế là không ai có thể khẳng định chắc chắn được ai sẽ là người được nuôi con cho đến khi có phán quyết của Tòa án.

Nguyên nhân của việc này, hoàn toàn không phải tại các nhà lập pháp hay quy định pháp luật của Việt Nam, cũng không phải tại Luật sư hay bất cứ Cơ quan Tư pháp nào. Mà nguyên nhân là do quan hệ pháp luật cần điều chỉnh trong trường hợp này mang nặng yếu tố tình cảm, nếu pháp luật can thiệp quá sâu sẽ không phù hợp, mặt khác vấn đề này mỗi trường hợp lại có những yếu tố và đặc điểm khác nhau, pháp luật không thể nào quy định để điều chỉnh đầy đủ được. Tôi cho rằng, quy định khái quát như hiện nay (có thể sau này sẽ có thêm Nghị định hoặc Thông tư hướng dẫn) là đã tương đối phù hợp với tranh chấp nuôi con khi ly hôn rồi

  • Vậy giải pháp trong trường hợp này như thế nào, các bạn quan tâm có thể tham khảo một số lời khuyên của tôi như sau:

Chính vì quy định như trên nên yếu tố lớn nhất ảnh hưởng đến quyết định ai nuôi con chính là quan điểm của Hội đồng xét xử (HĐXX) phiên tòa (gồm các Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân), trong đó quan trọng nhất là (các) Thẩm phán. Do đó, điều quan trọng nhất mà một người muốn nuôi con sau khi ly hôn cần làm đó là Thuyết phục được Thẩm phán và HĐXX của phiên tòa rằng quyền lợi về mọi mặt của con khi con ở với bạn sẽ được đảm bảo tốt hơn

Rõ ràng bố mẹ nào khi giành quyền nuôi con, đa phần cũng vì một nguyên nhân lớn nhất đó là rất yêu con. Nhưng khi ra Tòa, bạn chỉ nói yêu con thôi chưa đủ, bạn phải chứng minh được điều đó bằng những chứng cứ càng xác thực và vững chắc càng tốt. Quan trọng hơn, bạn phải chứng minh rằng, con ở với bạn là tốt hơn.

  • Vậy “quyền lợi về mọi mặt” chứng minh như thế nào, hãy tham khảo 1 số nội dung sau:

1. Có chỗ ở ổn định:

Ưu tiên số 1 chính là hiện có nhà thuộc quyền sở hữu và sử dụng của chính bạn. Việc này chứng minh đơn giản nhất là có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất/sở hữu nhà (tạm gọi là Sổ đỏ) mang tên bạn (là tài sản riêng của bạn), nếu không có thi cũng có các giấy tờ chứng minh sau này căn nhà đó sẽ thuộc về bạn, VD: Hợp đồng mua bán căn hộ chung cư, Hợp đồng góp vốn, đầu tư… Lưu ý là nhà phải đã hình thành và ở cũng như sinh hoạt được bình thường. Hoặc cũng có thể, nhà là tài sản chung vợ chồng nhưng sau khi ly hôn chắc chắn sẽ thuộc về bạn. Về căn nhà thì đương nhiên càng rộng càng tiện nghi, gần trường học, thuận tiện đi lại… thì càng tốt.

Nếu như không có nhà riêng, thì ưu tiên số 2 là đã thuê nhà hoặc ở chung với người thân ruột thịt (bố, mẹ, ông, bà), 2 lựa chọn này được đánh giá là có giá trị ngang hàng bởi vì còn xét đến các yếu tố khác, chẳng hạn như: Nếu là thuê nhà thì căn nhà đó như thế nào, có vị trí ra sao, thuê chung hay riêng… Nếu là ở chung với bố mẹ thì diện tích bao nhiêu, có ở chung với anh chị em hay không, quan hệ với bố mẹ có tốt đẹp không…

2. Thu nhập ổn định và tài sản hợp pháp khác:

Chứng minh thu nhập là một điều không thể thiếu đối với mỗi vụ án tranh chấp nuôi con, thu nhập ổn định là tiền lương, tiền công… hoặc bất cứ thu nhập đều đặn và hợp pháp nào khác. Cách chứng minh thu nhập cũng tương đối đơn giản, chỉ cần xin xác nhận của đơn vị, cơ quan, doanh nghiệp mình công tác.

Tài sản hợp pháp khác có thể là sổ tiết kiệm, chứng khoán, vốn góp đầu tư, đất đai…

Người có nguồn tài chính ổn định và dồi dào hơn là người sẽ có ưu thế trước Tòa về khả năng kinh tế để trực tiếp nuôi con

3. Thời gian dành cho con:

Bạn nên nhớ rằng, người không nuôi con có thể sẽ được yêu cầu phải cấp dưỡng cho con. Vậy nên nếu như bạn có nguồn tài chính rất dồi dào và ổn định nhưng công việc bạn làm lại quá bận rộn, thường xuyên phải đi xa và thường xuyên để con cho người giúp việc trông thì sẽ không ưu thế bằng bên có nguồn tài chính vừa đủ nhưng công việc làm giờ hành chính, có nhiều thời gian bên cạnh chăm sóc con, có thể đưa đón con đi học thường xuyên, tối kèm cặp con học bài, cuối tuần đưa con đi chơi… Đó là các yếu tố để đánh giá bạn có thể có các điều kiện đảm bảo cho sự phát triển về thể chất, bảo đảm việc học hành và các điều kiện cho sự phát triển tốt về tinh thần cho con hay không.

4. Khả năng chăm sóc và hiểu con

Yếu tố này được đánh giá bằng cách bạn chăm sóc con trong cuộc sống hàng ngày, cách xử lý mỗi khi có chuyện không hay xảy ra (VD con bị ốm, con đánh nhau…), các bệnh mãn tính hoặc dị ứng đồ ăn, đồ vật nào của con…. Mức độ hiểu về các sở thích, thói quen của con, những điều con sợ, các bạn bè của con… Mỗi khi có chuyện vui, buồn con hay tâm sự và kể chuyện với ai…

Quá trình trước khi ly hôn, ai là người gần gũi, dành nhiều thời gian hơn cho con.

Bạn hay vợ/chồng bạn đã từng mắng chửi, nặng lời với con hay chưa, đã từng dùng bạo lực về thể xác với con chưa và để lại hậu quả như thế nào. Đây cũng là một yếu tố quan trọng để HĐXX quyết định và yếu tố này cần có những bằng chứng xác thực thật cụ thể và chặt chẽ.

5. Nguyện vọng của con

Pháp luật quy định nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên thì nguyện vọng của con muốn ở với ai cũng là một yếu tố phải có để Thẩm phán đánh giá, tuy nhiên có thể xảy ra trường hợp đứa trẻ lại thấy vui, hạnh phúc và thích ở bên cạnh người mà không có đầy đủ điều kiện bằng người còn lại, nguyện vọng của đứa trẻ dù là xuất phát từ tình cảm thật sự nhưng lại không phù hợp với đánh giá và quan điểm của Thẩm phán và HĐXX. Vậy nên cũng khó có thể nói chắc chắn được về yếu tố này.

Trên đây là một số vấn đề cơ bản và khái quát mà tôi nghĩ rằng bạn nên quan tâm khi muốn giành quyền nuôi con. Mỗi gia đình, mỗi hoàn cảnh lại có những điều khác nhau để Thẩm phán đánh giá và ra quyết định. Nghe thì có vẻ hơi phức tạp nhưng chỉ cần xuất phát từ tình yêu con thì tôi tin rằng bố/mẹ nào cũng sẽ biết cách làm gì để chứng minh mình đảm bảo tốt quyền lợi về mọi mặt của con trước tòa.

Lưu ý nhỏ nữa là một vụ việc ly hôn bao giờ cũng qua 1 lần hòa giải trở lên nên bạn có thể trình bày các vấn đề nêu trên tại các phiên hòa giải. Ra đến phiên tòa chính thức, bạn vẫn cần trình bày đầy đủ trước tòa, có thể tự trình bày hoặc đợi thẩm phán và hội thẩm hỏi từng câu. Tốt nhất là nên tự trình bày nhưng càng ngắn gọn, súc tích càng tốt, đừng dài dòng và lê thê quá.

Tại phiên tòa có thể sẽ xảy ra trường hợp 2 bên nói những điều “động chạm” đến nhau, nếu gặp phải, tốt nhất là nên bình tĩnh, tránh việc kích động có thể sẽ ảnh hướng đến đánh giá của Thẩm phán về bạn dẫn đến ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Về việc cấp dưỡng đối với người không trực tiếp nuôi con, tôi sẽ viết ở một bài khác, nhưng đó là quyền lợi chính đáng của người trực tiếp nuôi con. Vì vậy tôi nghĩ rằng ai cũng nên xem xét và nên “hưởng” quyền lợi này.

Những vấn đề bạn đã trình bày trong Đơn kiện hoặc các buổi hòa giải thì trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán sẽ xác minh qua đồng nghiệp, hàng xóm, những người thân thích, gần gũi của bạn và những ý kiến này cũng là một phần quan trọng để Thẩm phán đánh giá.

Những trường hợp và vụ việc như trên, nếu như đã có Án lệ thì việc chứng minh của các bên cũng như việc xét xử và ra phán quyết của Thấm phán có thể sẽ đơn giản và thuận lợi hơn rất nhiều. Hiện nay pháp luật Việt Nam đã công nhận và ban hành những Án lệ đầu tiên. Vì vậy nếu như biết hoặc có một bản án nào đã có hiệu lực mà nội dung có liên quan hay gần giống trường hợp của bạn, thì mặc dù bản án đó chưa được chính thức công nhận là án lệ, bạn cũng có thể đưa ra Tòa như một căn cứ để HĐXX tham khảo.

Cuối cùng, tôi muốn nhắc lại một lời khuyên mà tôi nghĩ rằng quan trọng và cấn thiết: Đó là, có thể bạn không cần Luật sư tại phiên tòa nhưng trước khi ra Tòa, bạn nên tham khảo ý kiến và hãy lắng nghe tư vấn từ Luật sư của bạn. Quan trọng nhất là: Hãy tìm cách để chứng minh và thuyết phục được Thẩm phán.

Hy vọng bài viết này sẽ phần nào giúp ích cho những ai quan tâm. Nếu có ý kiến hay câu hỏi liên quan, các bạn có thể gửi phản hồi ở dưới bài viết này, hoặc liên hệ riêng với chúng tôi.

Bạn cũng có thể ấn nút “Theo dõi” để cập nhật các thông báo về bài viết mới nhất của chúng tôi qua email.

Quyền nuôi con khi ly hôn
4.3 4 vote[s]
Lưu ý khi bình luận để nhận được phản hồi:
# Bạn hãy cung cấp email chính xác.
# Vui lòng viết bằng tiếng Việt có dấu.
# Hãy cố gắng tìm kiếm trên trang web và trong phần bình luận trước khi đặt câu hỏi.
Mọi bình luận/câu hỏi tiếng Việt không có dấu sẽ không nhận được phản hồi.

Bình luận

14 Comments

  1. Nguyễn văn thạc 16/03/2018 12:00
  2. Bùi thị thiện 08/10/2018 08:23